12 april, 2020

De molens van Kinderdijk in Nederland: Wat is er te zien? + Foto’s & tips

Wanneer je naar Nederland op vakantie gaat, denk je algauw aan tulpen, klompen en .. windmolens! De negentien molens in Kinderdijk vormen ongetwijfeld één van de iconische beelden van Nederland!
Deze authentieke molens dateren uit de achttiende eeuw en staan sinds 1997 op de Werelderfgoedlijst van Unesco. Je ziet hier de molens van Kinderdijk in het weidegebied van de Alblasserwaard, waar het landschap echt niet Hollandser kan! Je geniet er van de openheid van de sappige weilanden, waarin het wemelt van weidevogels, sloten en vaarten die door het malse grasland en de polder vloeien. Je kan er wandelen op de dijken, genieten van grazende paarden, soms lieflijke waterlelies zien en in de verte steevast de kerktorens aan de horizon bewonderen. Bij zomers mooi en warm weer is het ook een plezier om hier de kinderen die aan het zwemmen zijn in de boezem te horen kraaien van de pret!
Waar de molens van Kinderdijk nu vooral poëtisch zijn is dat voorheen echt wel anders geweest. Kom en ontdek mee hoe Kinderdijk en haar molens vroeger vooral hun praktisch nut hebben bewezen!

Kinderdijk

Ontstaan en geschiedenis van het molengebied Kinderdijk

De molens van Kinderdijk in Nederland zijn sprookjesachtig mooi en hoewel ze vandaag vooral dagjestoeristen trekken, hadden ze vroeger een noodzakelijke reden van bestaan! Zij pompten immers al het overtollige water weg zodat de omliggende streek niet onder water kwam te staan.

Tussen 1366 en 1369 werden twee kanalen gegraven in de richting van Kinderdijk omdat men zo het overtollige water naar de rivier de Lek wou lozen. Het merendeel van de huidige molens werd er tussen 1738 en 1740 gebouwd. Elk van deze molens beschikt over een schoepenrad waarmee het water van een laag naar een hoog niveau wordt gebracht. Al vanaf 1738 malen deze molens het overtollige water weg uit de Alblasserwaard en later namen dan de gemalen het zware werk over.

In 1868 kwam de stoommachine de molens een handje toesteken. Er werden twee stoomgemalen gebouwd in Kinderdijk die de mens hielpen bij het zware molenaarswerk!
De gemalen werden met de tijd steeds beter en ze hielpen om het grondwater veel sneller uit de polder te malen. Bij een laag rivierpeil openen de sluizen en pompen de gemalen het water de rivier in.

Hoewel de molens nu dus eigenlijk alleen nog maar voor de sier draaien, leer je hier bijzonder veel bij over de Nederlanders en hun kennis van water. Bovendien is het ook heel mooi om te zien en levert een bezoek zeker enkele fantastische foto’s op!

Volgens UNESCO is kinderdijk zelfs zo mooi en interessant dat zij in 1997 ook werden toegevoegd aan dit indrukwekkende lijstje.

windmolens Kinderdijk

Of je nu geïnteresseerd bent in de geschiedenis van de windmolens of niet, een bezoek aan Kinderdijk is altijd leuk!

Enkele vaktermen die je moet kennen

Hierboven en ook verderop in het artikel gebruik ik enkele typische woorden die je in Kinderdijk vaak zal horen. Maar… Wat betekenen die eigenlijk?

Boezem: Wij kennen een boezem natuurlijk als iets helemaal anders, maar hier betekent het eigenlijk een soort aangelegde sloot die het oppervlaktewater opvangt. Het water dat in een boezem terechtkomt werd met behulp van de molens weggepompt en in een rivier geloosd die datzelfde water uiteindelijk naar de zee pompte. Zo werden overstromingen voorkomen en werd het hele gebied op een ingenieuze manier drooggelegd.

Gemaal: Een gemaal is een installatie die water van een laag niveau naar een hoger niveau brengt. Omdat een groot deel van Nederland lager ligt dan de zee, is zo’n gemaal ook tegenwoordig nog steeds erg belangrijk.
In Kinderdijk gebeurde dat vroeger met behulp van de molens. Met behulp van de wind, schepte een schoepenrad het overtollige water op vanuit de boezem en loosde dat dan in de rivier die hoger was gelegen.
Tegenwoordig worden de molens nog steeds gebruikt, maar het is toch vooral het mechanische gemaal aan de ingang van Kinderdijk die het zware werk verricht.

gemaal kinderdijk

Het moderne mechanische gemaal aan de ingang van Kinderdijk.

Kinderdijk bezoek je met de boot, de fiets of te voet

Eén ding is alvast zeker: hier heb je weinig aan koning auto! Per boot, met de fiets of te voet dring je veel beter door in het gebied dat symbool staat voor Nederland en de strijd tegen het water.

De wandel- en fietspaden zijn bovendien ook nog eens het hele jaar vrij toegankelijk en het mooiste van al is dat Kinderdijk volledig gratis te bezoeken is.

Als je in Kinderdijk wil fietsen, dan kan je de fietsroute ‘Molenroute‘ volgen. Deze tocht is maar liefst 43 kilometer lang is en voert je niet alleen langs de beroemde windmolens van Kinderdijk in Nederland, maar ook langs diverse andere molens in de Alblasserwaard. Volg deze bewegwijzerde route, je herkent ze aan de zeskantige bordjes met het opschrift Molenroute.

Zelf heb ik hier vooral gewandeld omdat Kinderdijk niet zo héél groot is.

Met de hop-on hop-off bootjes kan je je bezoek nog iets sneller maken, maar het is vooral leuk om de molens vanuit een ander uitzichtpunt te zien. Terwijl je tussen het ritselende riet vaart, zie je pas echt hoe indrukwekkend deze reusachtige bouwwerken zijn.

fietsen Kinderdijk

Met de fiets ontdek je ongetwijfeld het meest, maar te voet zie je ook al veel.

Wat is er allemaal te zien in Kinderdijk?

Je wordt natuurlijk niet zomaar bekroond met de titel van UNESCO werelderfgoed! Je mag er dus zeker van zijn dat er in Kinderdijk heel wat bezienswaardigheden zijn.

Multi-screenfilm in het Hulp-gemaal De Fabriek

Vlakbij het bezoekerscentrum kan je kijken naar een film op meerdere schermen waarbij de geschiedenis en het belang van Kinderdijk wordt verteld vanuit meerdere standpunten. Zo leer je meteen dat de mening van een boer en een ingenieur danig verschillend kunnen zijn! Dit kan een mooi begin zijn om van hieruit je bezoek aan het Werelderfgoed Kinderdijk te starten.

De machinekamer in het Wisboomgemaal

Vlakbij Hulp-gemaal De Fabriek vind je deze machinekamer. Tegenwoordig is ze al lang niet meer in gebruik, maar fungeert ze als een klein museum over Kinderdijk. Er staan enkele interessante stukken, maar misschien is het nog wel het interessantst voor de jongsten onder ons. Door middel van een spelletje, wordt de werking van de gemalen en windmolens immers eenvoudig uitgelegd.

In deze ruimte vind je ook een klein souvenirwinkeltje waar je allerlei Nederlandse hebbedingetjes vindt.

film kinderdijk

Maak kennis met de geschiedenis van Kinderdijk tijdens een interactieve voorstelling.

machinekamer wisboomgemaal

In de machinekamer van het Wisboomgemaal leert jong en oud hoe deze windmolens ooit werkten.

De molens van Kinderdijk

Wanneer je vanaf het Bezoekerscentrum het gebied ingaat, loop of fiets je twee rijen statige molens tegemoet. Rechts voor je zie je de molens van de Nederwaard en links bevinden zich de molens van de Overwaard. Je ziet een duidelijk verschil tussen de beide kanten. De molens van de Nederwaard dateren uit 1738 en hebben een romp van steen terwijl deze aan de kant van de Overwaard uit 1740 riet werden gemaakt.
De molens aan de linkerkant (Overwaard) kan je niet bezoeken, maar twee exemplaren aan de rechterkant (Nederwaard) zijn wel open voor het publiek!

Vergeet trouwens niet dat bijna al deze windmolens ook bewoond zijn! Het is dus niet zo netjes als je zomaar in de tuin van deze mensen loopt.

Museummolen Nederwaard

Deze stenen boezemmolen dateert uit 1738 en doordat het interieur werd gehouden zoals vrieger, kan je hier zien hoe het er in de jaren vijftig van de vorige eeuw aan toe ging. Het was toen immers dat de laatste bewoner deze molen verliet.
Terwijl je door dit vreemde huis wandelt, is het best wel even schrikken om te zien hoe de familie van Cees en Alie Hoek hier leefden. Dit gezin met dertien kinderen woonde in toch wel een heel krappe ruimte!
In en om de molen hield het molenaarsgezin enkele dieren: een kat om muizen te vangen, een waakhond, kippen, koeien en een geit. Je ontdekt hier ook welke kleding ze droegen, waar ze naar school gingen en met welk speelgoed de kinderen hun krappe vrije tijd doorbrachten. Ik besefte al snel dat we het nu echt wel een heel pak comfortabeler hebben!

Op de bovenverdieping kan je even gaan liggen in hun bedstee, terwijl je luistert naar de werkende molen! En geloof me… Het is allesbehalve een slaapverwekkend deuntje!
De middenzolder waar de jongens van het grote gezin sliepen was bovendien ook onverwarmd tijdens de koude winterdagen. De kinderen sliepen er op een bed van stro met een zware doorstikte deken om zich zo warm te (proberen) houden. En dan ook nog te bedenken dat de gemalen van deze molen in de jaren vijftig van de vorige eeuw ’s nachts gewoon doorgingen, want het water moest immers uit de polder gehaald worden in natte tijden.

Wanneer ik naar de familiefoto kijk van dit gezin, bedenk ik welke harde tijden dit toch zijn geweest! Alsof dit harde leven allemaal nog niet erg genoeg was, kregen zij ook nog eens te maken met een tragische gebeurtenis. De zwangere Alie kwam in maart 1916 om het leven, toen zij haar kind probeerde te redden en zo dodelijk werd geraakt door een molenwiek. Op slechts 42-jarige leeftijd liet zij haar man achter met dit grote gezin!

museummolen nederwaard kinderdijk

Zou jij graag in zo’n bedstee slapen? Ik alvast niet!

Kinderdijk museummolen Nederwaard

Helemaal bovenaan zie je goed hoe ingenieus dit gemaalsysteem werd uitgedokterd.

binnenkant molen kinderdijk

De binnenkant van een molen in Kinderdijk kan best romantisch zijn, vind je ook niet?

Museummolen van polder blokweer

Wanneer deze molen van Kinderdijk in je vizier komt, zal het je meteen opvallen dat deze windmolen er anders uit ziet dan zijn achttien broertjes en zusjes! Dit bouwwerk is om te beginnen al een eeuw ouder en bovendien kan het hele bovenste gedeelte van deze molen kan trouwens ook nog eens gedraaid worden in één blok, vandaar ook de naam ‘blokmolen’.

Deze molen stamt oorspronkelijk uit 1620, maar werd na een brand in 1997 volledig herbouwd. Hier ontdek en beleef je het ambacht van de molenaar in het echt. Ik maakte een gezellig praatje met een molenaar gekleed in originele klederdracht. Hij vertelde me over de bikkelharde tijd van weleer, want als bezoeker dacht ik meer dan eens hoe romantisch dit optrekje moest geweest zijn om in te wonen.
Wist je trouwens dat men hier pas in 1968 drinkwater had en in 1970 voor het eerst over elektriciteit beschikte?! Ik moet je natuurlijk ook niet vertellen dat je hier geen internet zal vinden…

Buiten kan je ook zien hoe het scheprad het water een meter op kan malen naar de boezem. Op het erf van museummolen Blokweer zie je ook de geitjes Milly en Molly en het fraaie moestuintje. Ook het groententuintje was in vroegere harde tijden nodig om het volledige gezin in leven te houden! Wanneer er trouwens geen werk was met het malen, was er altijd wel één of ander klusje te doen!

Even verderop in het tuintje zie je ook enkele picknickbanken, waar je bij mooi weer zelf kan genieten.

museummolen van Polder Blokweer

Museummolen van polder blokweer ziet er helemaal anders uit dan de andere molens van Kinderdijk!

kinderdijk binnenkant molen

De binnenkant van deze blokmolen is veel ruimer!

bedstee kinderdijk

En ook hier sliepen de mensen in een bedstee.

Verlichte windmolens in september

In de eerste volle week van september zet men de molens van Werelderfgoed Kinderdijk nog meer in de schijnwerpers. Ze worden dan een week lang de hele avond verlicht en wandelen door het molengebied is gratis. Ook het hele dorp zorgt dan mee voor een fantastische lichtsfeer door de gevels van hun huizen te verlichten. Je ziet dan ook verlichte mini-molens langs de Lekdijk. En op vrijdagavond is er nabij het molencomplex ook nog eens een Molenmarkt met ruim 70 kraampjes.

Tickets voor Kinderdijk

Je hebt geen tickets nodig voor Kinderdijk, want het volledige domein is gratis te bezoeken. Als je ook de binnenkant van de molens wil zien, dan heb je wel tickets nodig. Deze kan je online via de website kopen, terplekke in het Bezoekerscentrum of in één van de museummolens.

Als je je ticket online koopt, dan krijg je een korting (€9 in plaats van €11).
Dit zit inbegrepen in dit ticket:

  • de twee museummolens
  • de multi-screenfilm in het Hulpgemaal
  • bezoek aan de Machinekamer in het Wisboomgemaal
  • Audiotours met app.

Wil je graag gebruik maken van de hop-on hop-off boottocht? Dan betaal je daar ook extra voor.

Hoe geraak je in Kinderdijk?

Kinderdijk ligt niet zo ver van Rotterdam en Dordrecht. Als je daar dus in de buurt bent, dan kan je makkelijk naar Kinderdijk rijden of pendelen.
Dat doe je het vlotst met de eigen wagen, het openbaar vervoer (bus 190, 316 of 489), met behulp van een (begeleide) dagexcursie of vanuit Rotterdam met de waterbus.

Nederland Kinderdijk

Eens je in Kinderdijk bent, kan je wandelen, fietsen of het gebied verkennen met de hop-on hop-off boot.

Andere praktische informatie

Parkeren in Kinderdijk:

Met de auto betaal je vijf euro op de parking van Kinderdijk, voor een motor kost dat 2,5 euro.

Rolstoeltoegankelijkheid:

De molens met hun steile trappen zijn niet toegankelijk met een rolstoel. De filmzaal, de wandelpaden, de rondvaartboten De Cruiser en Prins Friso en de molenerven zijn dan wel weer rolstoeltoegankelijk. Bovendien krijgen rolstoelgebruikers gratis toegang.

boottocht kinderdijk

Eens je bent aangekomen, kan je Kinderdijk met een boottocht verkennen.

Restauratie van de molens van Kinderdijk

Af en toe moet één van deze eeuwenoude molens worden gerestaureerd. Dat is trouwens niet zo eenvoudig, want dat gebeurt aan de hand van erg oude technieken. Bovendien zijn diezelfde technieken ook meestal niet zo goedkoop…

De vijfde molen langs de kant van de Nederwaard werd in 2011 gerestaureerd omdat dit monument een tientallen centimeters was verzakt. Het prijskaartje bedroeg maar liefst 1,2 miljoen euro.

Molen nummer vier aan de Nederwaard ondergaat momenteel ook een grondige restauratie. De stenen romp van deze molen wordt flink opgeknapt en dat vooral om de forse vochtproblemen te verhelpen.
Het is noodzakelijk dat de molen daarom voor een langere tijd onder een doek verdwijnt. Regen en wind zouden anders te veel vrij spel hebben. De opknapbeurt van deze molen zal rond de 250.000 euro kosten.

molens van Kinderdijk

De molens van Kinderdijk zijn prachtig onderhouden!

Nog enkele leuke weetjes over Kinderdijk

  • Het hele gebied in Kinderdijk ligt eigenlijk onder de zeespiegel. Het is logisch dat men dan ook al eeuwen samenwerkt met het water om dat boeltje daar droog te houden!
    Duizend jaar geleden was dit hele gebied immers één groot veenmoeras dat ingeklemd zat tussen woeste rivieren en het geraas van de zee. Je zag hier alleen jagers en vissers in de zomer en dat wanneer het water tenminste laag genoeg stond.
  • Wanneer je in Nederland de natuur haar gang zou laten gaan, dan zou ruim een kwart van het land onder water staan en 60 procent zou door het water bedreigd zijn. Watertraditie is dan ook een belangrijk verhaal voor Nederlanders, ze zijn immers altijd al afhankelijk geweest van het water voor onder andere hun landbouw, handel en transport.
  • Ook Kinderdijk heeft haar legende! Tijdens een stormachtige novembernacht in 1421 sloeg het noodlot toe. De berucht Sint-Elisabethsvloed verwoestte de dijken die toen nog heel slecht onderhouden waren en hierdoor verdronken duizenden mensen. Na de vloed zag men wonder boven wonder een wiegje drijven, dat in balans werd gehouden door een poes die er voor zorgde dat het mandje niet zonk! Als dat geen mooie verklaring is voor de naam Kinderdijk!
kinderdijk nederland

Twee oerhollandse symbolen bij elkaar: klompen en molens.

Kinderdijk of Zaanse Schans?

Er zijn wel meerdere plekken waar je molens kan zien in Nederland, maar zonder twijfel zijn Kinderdijk en de Zaanse Schans de meest bekende trekpleisters.
Op de vraag of je voor Kinderdijk of de Zaanse Schans moet kiezen, kan ik moeilijk een antwoord formuleren want beiden zijn heel erg anders.

De molens van Kinderdijk in Nederland hadden historisch gezien immers een volledig andere invulling. Deze bouwwerken werden hier enkel en alleen gebruikt om aan waterbeheer te doen. Hoewel Kinderdijk erg druk kan zijn, valt het hier altijd nog wel mee in vergelijking met de Zaanse Schans.

De molens van de Zaanse Schans behoorden tot een gigantisch industriegebied, waarbij ze voor allerlei toepassingen werden gebruikt. Denk maar aan oliepersen, houtzagerijen, zeepziederijen, … Rond de Zaanse Schans is er ook veel meer te doen en hier kan je dus gerust een dagje doorbrengen. Als je met kinderen rondreist, zou ik sowieso aanraden om voor de Zaanse Schans te kiezen in plaats van Kinderdijk. Er zijn hier immers heel wat activiteiten die je kroost ook leuk zullen vinden.

Mijn persoonlijke favoriet? Dat moet wel de Zaanse Schans zijn. Dit kleurrijke gebied is volgens mij nóg mooier dan Kinderdijk en bovendien zit je hier vlakbij Amsterdam, waardoor je een citytrip naar de Nederlandse hoofdstad eenvoudig kan combineren met een bezoekje aan de molens.

Kinderdijk Zaanse Schans

Een keuze maken tussen Kinderdijk en de Zaanse Schans is moeilijk! Dus… Waarom bezoek je niet beiden?!

Vond je dit een goed artikel? Geef je het dan 5 sterren? Bedankt!
 
In dit artikel staan enkele affiliate links. Wanneer jij iets boekt bij deze reisorganisaties krijg ik een kleine commissie op de boeking. Jij betaalt daarvoor niets extra. Je kan het dus zien als een manier om deze blog te steunen als je er iets aan hebt gehad. Ik gebruik deze reisorganisaties zelf ook, en ik zal alleen reismaatschappijen aanraden die ik zelf ook gebruik.
 

Volg je mij al op Social Media?


Hoi, ik ben Sam Van den Haute. Gedurende de laatste 5 jaar reis ik bijna permanent de wereld rond. Het avontuur opzoeken en mooie plekjes bezoeken zijn immers mijn passie. Laat mij ook jou inspireren met geweldige verhalen, prachtige foto's en handige tips van mijn avonturen op reis. Op mijn facebookpagina en instagram account krijg je de laatste updates en mooie foto's om jou te inspireren voor je volgende reis.
Mijn tips voor reizigers werden tijdens het korte bestaan van deze blog al gedeeld op o.a. Radio 2, NPO 3FM (Nederland), De Standaard (bijlage Media Planet), Steps Magazine, Vakantiesalon Antwerpen en heel wat meer platformen.
Sluit je aan bij duizenden anderen om de laatste updates te ontvangen!

Like Checkoutsam op Facebook
 

Laat een bericht achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

U kunt deze HTML trefwoorden en attributen gebruiken:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Check Out Sam

Check Out Sam

WIL JE MEER REISTIPS?
Volg me dan op
Ik steek heel veel tijd in het schrijven van al deze reisgidsen en tips, dus iedere like is voor mij een teken van appreciatie. Bedankt!